«محسن شایانفر» تهیه کننده پیشکسوت سینما و تلویزیون در گفت و گو با خبرنگار سینماپرس با انتقاد از عملکرد سازمان سینمایی و نهادهای تولید کننده فیلم در سینمای ایران اظهار داشت: من شرایط امسال را برای سینما، شرایط مطلوبی ارزیابی نمی‌کنم و تنها دلیل آن نیز جنگ نیست. در واقع، مجموعه‌ای از بی‌توجهی‌ها در مدیریت کلان سینما دست به دست هم داده است تا فضای سینما به حالتی از یأس تبدیل شود؛ به‌گونه‌ای که بسیاری از فیلمسازان، با وجود آماده بودن فیلم‌هایشان، تمایلی به اکران آن‌ها ندارند.

وی افزود: واقعیت این است که آن پویایی و انگیزه‌آفرینی که باید در بدنه اجرایی سینما وجود داشته باشد، امروز دیده نمی‌شود. بسیاری از سینماگران با زحمت فراوان فیلم‌های خود را آماده کرده‌اند و علاقه‌مندند هرچه زودتر آثارشان را به مردم عرضه کنند، اما عوامل مختلفی باعث شده است که فضای سینما و حتی خانه سینما، درگیر نوعی یأس و ناامیدی باشد. فضای امروز سینما، فضایی ناامن، سرد و یخ‌زده است.

تهیه کننده فیلم های سینمایی «شب برهنه» و «بالاتر از خطر» با اشاره به وضعیت نامطلوب و محدودیت های فیلمسازی توسط سینماگران خصوصی تصریح نمود: این وضعیت تنها ناشی از شرایط امروز نیست، بلکه از سال‌ها قبل شکل گرفته است. نمونه آن، شرایطی است که امروز سینماگران بدنه با آن مواجه هستند؛ افرادی که بیست یا سی سال از عمر، زحمت و تلاش خود را صرف سینما کرده‌اند و این حرفه، بخش مهمی از سرمایه و داشته‌های آنان محسوب می‌شود.

شایانفر با انتقاد از بنیاد سینمایی فارابی بیان کرد: وقتی سینماگران بدنه می‌بینند که به بهانه خدماتی که بنیاد سینمایی فارابی به برخی فیلم‌ها ارائه کرده است، برای خود حقی فراتر از آن قائل شده و احساس کرده که مالکیت سایر حقوق فیلم نیز در اختیار اوست، طبیعی است که احساس ناامنی کنند.

او ادامه داد: فارابی در حوزه رسانه، شبکه نمایش خانگی، یوتیوب و سایر بسترهای بهره‌برداری از آثار ورود کرده و عملاً در سرمایه و حقوق سرمایه‌گذاران و تهیه‌کنندگان سینما دخالت کرده است؛ به‌گونه‌ای که طی این سال‌ها، به نوعی به یک «دکان دو نبش» تبدیل شده است.

این تهیه کننده سینما تصریح نمود: حدود ۲۵ سال پیش من فیلمی ساختم؛ با این دلگرمی که مسئولان فارابی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفته بودند اگر فیلم بسازید، از شما حمایت می‌کنیم. آن حمایت هم در حد استفاده از امکاناتی مانند میز مونتاژ و برخی خدمات فنی بود. طبیعی است که ما نیز کار خود را انجام دادیم و حتی دو سیمرغ هم دریافت کردیم. تنها توافق این بود که حقوق بین‌الملل فیلم را به فارابی واگذار کنیم؛ آن هم صرفاً برای نمایش در برنامه‌هایی مانند هفته‌های فیلم ایران در کشورهایی نظیر پاکستان، افغانستان یا سایر کشورها.

وی افزود: اما به‌تدریج، بدنه فارابی این موضوع را به یک منبع درآمد تبدیل کرد و آثار را در شبکه نمایش خانگی، تلویزیون و سایر رسانه‌ها واگذار کرد؛ اقدامی که عملاً مالکیت آثار ما را ناامن ساخت. این فقط مشکل من نیست؛ بلکه مشکل حدود ۲۶۰ تهیه‌کننده سینمایی است که چندی پیش نیز نامه‌ای در این خصوص نوشتند. آقای فریدزاده هم قول رسیدگی داد، اما در عمل هیچ اتفاقی نیفتاد.

شایانفر با بیان این مطلب که در سال‌های گذشته، زمانی که حدود ۸۰ فیلم به دبیرخانه جشنواره می‌رسید، شاید پنج فیلم مربوط به دفاع مقدس و تولید بنیاد جانبازان بود که سهمیه مشخصی داشتند و یک یا دو فیلم نیز جوایز جنبی جشنواره را دریافت می‌کردند؛ اظهار داشت: اما امروز شرایط کاملاً تغییر کرده است. اکنون همان آثار به محور اصلی تبدیل شده‌اند و عملاً بخش خصوصی دیگر جایگاهی ندارد؛ یعنی سینمای بدنه، در عمل، تعطیل شده است.

او ادامه داد: در مقابل، بنیاد فارابی دل‌خوش به این است که حدود ۱۰ یا ۱۲ فیلم را که با رویکردها و سیاست‌های دولت همسو می‌داند، تحت پوشش قرار دهد، به آن‌ها وام و حمایت مالی اختصاص دهد و زمینه تولیدشان را فراهم کند. در حالی که همین فیلم‌ها، به اعتقاد من، بیشترین آسیب را به جذب مخاطب وارد کرده‌اند. اگر آمار فروش فیلم‌های فارابی را بررسی کنید، به‌روشنی خواهید دید که بخش قابل توجهی از این آثار با استقبال مخاطبان مواجه نشده‌اند.

تهیه کننده فیلم سینمایی «شاهرگ» با اشاره به تاثیر افزایش هزینه های تولید بر کاهش تولید آثار با کیفیت و عدم تمایل ساخت فیلم، توسط سینماگران بخش خصوصی بیان کرد: سینما روزگاری یک تفریح ارزان‌قیمت بود، اما امروز یک خانواده چهار یا پنج نفره باید هزینه قابل توجهی برای رفتن به سینما بپردازد. در شرایطی که مخاطب از سینما فاصله گرفته است. اکنون چگونه می‌توان انتظار داشت که من ۶۰ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری کنم، شش تا هشت ماه زمان صرف تولید فیلم کنم و در نهایت امید داشته باشم فیلمی که ۶۰ میلیارد تومان هزینه داشته، حداقل ۱۸۰ میلیارد تومان فروش کند تا سرمایه بازگردد؟ واقعاً چند فیلم در سینمای ما حتی به فروش قابل قبول می‌رسند؟

وی افزود: به نظر من، مهم‌ترین سرمایه سینما، مخاطب است. اما به دلیل بدسلیقگی در سیاست‌گذاری‌ها، تقریباً همه ژانرها را کنار گذاشته‌ایم و صرفاً بر موضوعاتی متمرکز شده‌ایم که یا در حاشیه جنگ قرار دارند یا در چارچوب اهداف دولتی تعریف می‌شوند. نتیجه این رویکرد آن شده که مخاطب از سینما فاصله گرفته است.

«محسن شایانفر» در پایان این گفت و گو خاطرنشان ساخت: به نظر من، منصفانه نیست که همه مشکلات را به جنگ ۱۲ روزه یا اتفاقات دو ماه اخیر نسبت دهیم. واقعیت این است که مردم سبک مصرف رسانه‌ای خود را تغییر داده‌اند. آن‌ها در خانه می‌نشینند و هر محتوایی را که پلتفرم‌ها ارائه دهند، تماشا می‌کنند. از سوی دیگر، تلویزیون نیز شرایط مطلوبی ندارد و گویی به جای جذب مخاطب، او را از خود دور می‌کند.